Ο Σεπτέμβριος είναι ένας μήνας ανάμεσα σε δύο εποχές. Στα χωράφια και στους πάγκους της αγοράς, τα τελευταία καλοκαιρινά φρούτα συνυπάρχουν με τις πρώτες φθινοπωρινές σοδειές, ενώ η κουζίνα αλλάζει πρώτες ύλες.
Έχει το μέλι του ώριμου σύκου, την τραγανότητα του σταφυλιού, την οξύτητα του ροδιού, τη γλύκα του μούστου και ακόμη τη φρεσκάδα της ντομάτας. Είναι ένας μήνας που επιτρέπει στο τραπέζι να κρατήσει λίγο από το καλοκαίρι, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει χώρο για το φθινόπωρο.
Και αυτή η εποχική μετάβαση δεν αφορά μόνο τα προϊόντα. Αλλάζει και ο τρόπος που μαγειρεύουμε. Οι ωμές σαλάτες και τα ψητά λαχανικά αρχίζουν σταδιακά να συναντούν πιο ζεστά πιάτα, οι καρποί της νέας σοδειάς μπαίνουν στην κουζίνα και ο τρύγος φέρνει μαζί του μια ολόκληρη τελετουργία γύρω από το φαγητό και το κρασί. Ο Σεπτέμβριος, λοιπόν, δεν είναι απλώς ο μήνας που επιστρέφουμε στην καθημερινότητα. Είναι ο μήνας που η ελληνική γαστρονομία αλλάζει εποχή, χωρίς να κλείνει απότομα την πόρτα στο καλοκαίρι.
Και ίσως για αυτό το τραπέζι του είναι από τα πιο πλούσια του χρόνου.
Σύκο: το τελευταίο γλυκό του καλοκαιριού
Αν υπάρχει ένα φρούτο που μοιάζει φτιαγμένο για τον Σεπτέμβριο, αυτό είναι το σύκο. Η συκιά δίνει τους καρπούς της μέσα στο καλοκαίρι, όμως πολλές ποικιλίες συνεχίζουν να προσφέρουν ώριμα σύκα μέχρι και τις αρχές του φθινοπώρου.
Το φρέσκο σύκο είναι από εκείνα τα τρόφιμα που δεν χρειάζονται πολλά για να πρωταγωνιστήσουν. Τρώγεται όπως είναι, αλλά μπορεί να βρεθεί σε σαλάτες, να συνοδεύσει τυριά και αλλαντικά, να γίνει μαρμελάδα ή γλυκό, ακόμη και να μπει σε αλμυρές παρασκευές δίπλα σε κρέας.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η γοητεία του: έχει τη γλυκύτητα ενός καλοκαιρινού φρούτου, αλλά τη βαθιά, μεστή γεύση που προαναγγέλλει το φθινόπωρο.
Σταφύλι: ο Σεπτέμβριος αρχίζει με τρύγο
Αν το σύκο είναι ο επίλογος του καλοκαιριού, το σταφύλι είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής του Σεπτεμβρίου.
Ο τρύγος αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές αγροτικές εργασίες της εποχής και συνδέει το σταφύλι όχι μόνο με την καθημερινή διατροφή αλλά και με τον ελληνικό αμπελώνα και το κρασί. Οι ποικιλίες που καλλιεργούνται στην Ελλάδα είναι πολλές και διαφορετικές, από τις επιτραπέζιες μέχρι εκείνες που προορίζονται για οινοποίηση. Και πριν ακόμη γίνει κρασί, το σταφύλι περνά από το τραπέζι σε πολλές μορφές. Τρώγεται φρέσκο, γίνεται μούστος, πετιμέζι και μουσταλευριά, ενώ χρησιμοποιείται σε γλυκά, μαρμελάδες και παραδοσιακές παρασκευές.
Ο Σεπτέμβριος είναι η στιγμή που το αμπέλι περνά από το χωράφι στην κουζίνα και από εκεί, σε πολλές περιπτώσεις, στο ποτήρι.
Μούστος: η γεύση του τρύγου
Ο μούστος αξίζει τη δική του θέση στο φθινοπωρινό τραπέζι. Ο φρέσκος χυμός των σταφυλιών αποτελεί την πρώτη ύλη για μια σειρά από παραδοσιακές ελληνικές παρασκευές και έχει συνδεθεί άμεσα με την εποχή του τρύγου. Η μουσταλευριά είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική. Με αλεύρι ή νισεστέ, καρύδια και κανέλα, μετατρέπει τον φρέσκο μούστο σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα γλυκά των ημερών του Σεπτεμβρίου.
Και μετά υπάρχει το πετιμέζι, συμπυκνωμένος μούστος με έντονη γλυκύτητα, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από το πρωινό τραπέζι μέχρι τη ζαχαροπλαστική και τη μαγειρική.
Οι τελευταίες ντομάτες και πιπεριές
Ο Σεπτέμβριος δεν είναι ακόμη η εποχή για να αποχαιρετήσουμε τα καλοκαιρινά λαχανικά.
Οι ντομάτες παραμένουν γλυκές και αρωματικές, οι πιπεριές βρίσκονται ακόμη σε αφθονία και τα κολοκύθια συνεχίζουν να δίνουν υλικό για τηγανητά, πίτες, γεμιστά και μαγειρευτά. Είναι μάλιστα η στιγμή που η ελληνική κουζίνα μπορεί να εκμεταλλευτεί στο έπακρο αυτή τη μικρή επικάλυψη των εποχών. Μια χωριάτικη σαλάτα εξακολουθεί να έχει θέση στο τραπέζι, αλλά δίπλα της μπορούν πλέον να εμφανιστούν πιο φθινοπωρινές γεύσεις.
Η μελιτζάνα είναι ακόμη διαθέσιμη τον Σεπτέμβριο και βρίσκεται σε εξαιρετική στιγμή για μαγειρέματα που αγαπούν τα τέλη του καλοκαιριού. Μουσακάς, παπουτσάκια, μελιτζανοσαλάτα, τουρσί, ψητή ή τηγανητή, συνθέτει τη γεύση σε μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές ελληνικές συνταγές. Είναι επίσης ένα από τα λαχανικά που δείχνουν πόσο λίγο χρειάζεται η ελληνική κουζίνα για να μετατρέψει ένα εποχικό προϊόν σε comfort food.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η κολοκύθα
Ανάλογα με την ποικιλία και την περιοχή, οι πρώτες κολοκύθες αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους προς το τέλος του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου. Δεν είναι τυχαίο ότι συνδέονται τόσο έντονα με αυτήν την εποχή του χρόνου.
Η γλυκιά σάρκα τους μπορεί να γίνει σούπα, πίτα, ψητό συνοδευτικό, γέμιση ή ακόμη και γλυκό. Και όσο προχωρά ο Σεπτέμβριος, τόσο περισσότερο η κουζίνα αρχίζει να απομακρύνεται από τα ελαφριά καλοκαιρινά πιάτα και να αναζητά πιο ζεστές και γήινες γεύσεις.
All images: shutterstock.com
Διαβάστε ακόμη: Τρώμε τα χρώματα του καλοκαιριού: Τι σου προσφέρει κάθε απόχρωση στο πιάτο
