Λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου – Συμπτώματα και μέτρα προστασίας

Κρούσματα λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου εμφανίζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως, όπως και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, σε ετήσια βάση.

Τα έτη 2010-2014 και 2017-2025 καταγράφηκαν κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε διάφορες περιοχές (και) της χώρας μας, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, ενώ κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί σε όλες τις Περιφέρειες.

Δεδομένου ότι η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, οι περιοχές κυκλοφορίας του ιού και οι περιοχές εμφάνισης κρουσμάτων κατά την τρέχουσα περίοδο 2026 (και σε κάθε περίοδο μετάδοσης) δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.

Τρόποι μετάδοσης του ιού

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένων «κοινών» κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται από μολυσμένα πτηνά (ορισμένα είδη κυρίως άγριων πτηνών), ενώ οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί δεν μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλα κουνούπια.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 2 έως 14 ημέρες, μετά το τσίμπημα του μολυσμένου κουνουπιού.

Η πλειοψηφία των ατόμων που μολύνονται από τον ιό δεν αρρωσταίνουν καθόλου ή παρουσιάζουν μόνο ήπια νόσο, ενώ λίγα άτομα (<1% όσων μολύνονται) εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το νευρικό σύστημα (κυρίως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα). Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (άνω των 50 ετών) και άτομα με ανοσοκαταστολή/ χρόνια υποκείμενα νοσήματα κινδυνεύουν περισσότερο να αρρωστήσουν σοβαρά και να παρουσιάσουν έως και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές.

Η μεγάλη ηλικία αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θανατηφόρες επιπλοκές.

Τα συμπτώματα της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου

Το 80% των ατόμων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικοί, το 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, ενώ λιγότεροι από 1 στους 100 ασθενείς (<1%) εμφανίζουν σοβαρή κλινική νόσο.

• Ασυμπτωματική λοίμωξη: Το 80% των ατόμων που μολύνονται δεν εκδηλώνουν κανένα σύμπτωμα.
• Ήπια νόσος: Υπολογίζεται ότι περίπου 20% αυτών που μολύνονται με τον ιό αναπτύσσουν την ήπια μορφή της νόσου, που μπορεί να εκδηλωθεί συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, γενικευμένη αδυναμία/καταβολή, πόνους στους μυς και τις αρθρώσεις (εικόνα γριπώδους συνδρομής), ενώ επίσης μπορεί να παρουσιασθούν συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα (ναυτία, έμετοι, διάρροιες, ανορεξία, κοιλιακός πόνος), δερματικά εξανθήματα και διόγκωση των λεμφαδένων.
• Σοβαρή μορφή νόσου: Λιγότερα από 1 στα 100 άτομα που μολύνονται (κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας) αναπτύσσουν τη σοβαρή μορφή της νόσου που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση). Τα συμπτώματα της σοβαρής μορφής μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, δυσκαμψία αυχένα, διαταραχές επιπέδου συνείδησης και συμπεριφοράς (απάθεια, λήθαργο, αποπροσανατολισμό, σύγχυση, κώμα), νευρολογικά συμπτώματα (αστάθεια, διαταραχές βάδισης και κινητικότητας, τρέμουλο, σπασμούς, παραλύσεις), σοβαρή μυϊκή αδυναμία, διαταραχές όρασης.

Στην ήπια μορφή της νόσου, τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν σε 3 έως 6 ημέρες (λιγότερο από μία εβδομάδα), χωρίς να αφήσουν κατάλοιπα. Ωστόσο, ορισμένα συμπτώματα (π.χ. υπερβολική κόπωση, κεφαλαλγία, μυαλγίες, διαταραχές συγκέντρωσης) μπορεί να παραμείνουν για εβδομάδες ή μήνες.

Στη σοβαρή μορφή της νόσου που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύμπτωμα (εγκεφαλίτιδα, οξεία χαλαρή παράλυση), τα συμπτώματα της οξείας φάσης μπορεί να διαρκέσουν μερικές εβδομάδες, ενώ μετά μπορεί να παραμείνουν μακροχρόνια υπολειπόμενα νευρολογικά ελλείμματα ή διαταραχές (π.χ. παραλύσεις, διαταραχές κινητικότητας, κεφαλαλγία, χρόνια κόπωση).

Συστάσεις ΕΟΔΥ για ατομικά μέτρα προστασίας

Ο ΕΟΔΥ συστήνει να λαμβάνετε επιμελώς ατομικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών:

• Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος και περιβάλλοντος (σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης), σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά/ ανεμιστήρες, κατάλληλα (μακριά) ρούχα.
• Μην αφήνετε στάσιμα νερά πουθενά, καθώς εκεί αφήνουν τα αβγά τους τα κουνούπια. Με τον τρόπο αυτό, βοηθάτε ουσιαστικά να περιοριστούν οι εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών στους ιδιωτικούς σας χώρους (όπου δεν μπορούν να παρέμβουν οι αρμόδιες αρχές).

Συγκεκριμένα:

• Ελέγχετε τακτικά και προσεκτικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα για ύπαρξη εστιών στάσιμων νερών και εξαλείψτε τις εστίες αυτές.
• Όλα τα αντικείμενα που μαζεύουν νερό: αναποδογυρίστε τα ή καλύψτε τα ή ανανεώνετε το νερό τους τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
• Καθαρίστε υδρορροές, φρεάτια και λούκια.
• Καλύψτε με σήτα τους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων.

«Επηρεαζόμενες» και «υψηλού κινδύνου» περιοχές στην Ελλάδα

Σύμφωνα με το «Σχέδιο Δράσης για τη λοίμωξη από ιό του Δυτικού Νείλου» του Υπουργείου Υγείας, με βάση την εφαρμογή μέτρων που λαμβάνονται για την ασφάλεια του αίματος, ορίζονται περιοχές ως «επηρεαζόμενες» και «υψηλού κινδύνου».

Διευκρινίζεται ότι ο ορισμός συγκεκριμένων περιοχών ως «επηρεαζόμενων» και ως «υψηλού κινδύνου» χρησιμοποιείται προκειμένου να εξυπηρετήσει τους σκοπούς ασφάλειας του αίματος και αιμοεπαγρύπνησης, καθώς αφορούν σε περιοχές όπου εφαρμόζονται πρόσθετα μέτρα για τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης του ιού του ΔΝ μέσω μετάγγισης.

Ως περιοχές υψηλού κινδύνου ορίζονται οι εξής δήμοι: Κιλκίς, Πύδνας – Κολινδρού, Νεάπολης – Συκεών, Παύλου Μελά, Αμφίπολης, Φαρκαδόνας, Ιλίου, Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας, Δάφνης – Υμηττού, Νέας Σμύρνης, και Ηρακλείου.

Από τον ΕΟΔΥ συστήνουν την τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών (και με ιδιαίτερη συνέπεια σε περιοχές με πρόσφατη καταγραφή κρουσμάτων).

Πηγή

All images: shutterstock.com