Πολλοί άνθρωποι ζητούν συγγνώμη ακόμη και για πράγματα που δεν είναι δική τους ευθύνη. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ανασφάλεια ή αδυναμία στην επικοινωνία. Σύμφωνα με την ψυχολογία, πρόκειται συχνά για ένα μοτίβο που ξεκινά από την παιδική ηλικία.
Όταν η συγγνώμη ήταν μηχανισμός επιβίωσης
Σε σπίτια με ένταση ή απρόβλεπτες αντιδράσεις από τους γονείς, τα παιδιά μαθαίνουν γρήγορα τι μειώνει τη σύγκρουση. Η απολογία – ακόμη και χωρίς λόγο – γίνεται ένας εύκολος τρόπος να ηρεμήσει η κατάσταση. Με τον καιρό, αυτή η συμπεριφορά «εγγράφεται» στο νευρικό σύστημα και συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή.
Το μοτίβο συνεχίζεται, ακόμα κι όταν δεν χρειάζεται
Αν και το αρχικό περιβάλλον έχει αλλάξει, η αντίδραση παραμένει. Έτσι, κάποιος μπορεί να απολογείται σε μια σύσκεψη ή σε μια σχέση όπου δεν υπάρχει πραγματική απειλή. Το σώμα αντιδρά αυτόματα στην ένταση, χωρίς να αξιολογεί αν υπάρχει όντως λόγος.
Το κόστος της υπερβολικής απολογίας
Αυτή η συνήθεια μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις και την αυτοεκτίμηση σου.
- Οι άλλοι ενδέχεται να μεταθέτουν ευθύνες πάνω σου
- Μπορεί να μειώνεται η αξιοπιστία σου, ειδικά στον επαγγελματικό χώρο
- Ενισχύεται η εσωτερική αίσθηση ότι φταις για τα πάντα
Παράλληλα, κάθε «αχρείαστη» συγγνώμη λειτουργεί σαν μικρή επανάληψη παλιών εμπειριών.
Η συγγνώμη δεν ήταν πάντα ειλικρινής
Πολλά παιδιά μαθαίνουν να ζητούν συγγνώμη επειδή τους ζητείται, όχι επειδή κατανοούν το λάθος τους. Έτσι, η απολογία γίνεται εργαλείο εκτόνωσης της έντασης και όχι έκφραση ευθύνης. Αυτό το μοτίβο μεταφέρεται και στην ενήλικη ζωή.
Η σύνδεση με την αυτοενοχοποίηση
Συχνά συνοδεύεται από μια βαθύτερη πεποίθηση: «αν φταίω εγώ, μπορώ να το διορθώσω». Αυτό δίνει μια ψευδαίσθηση ελέγχου σε χαοτικές καταστάσεις, αλλά οδηγεί σε χρόνια αυτοαμφισβήτηση.
Συμπεριφορές που πάνε μαζί
Η συνεχής απολογία σπάνια εμφανίζεται μόνη της. Συνοδεύεται συχνά από:
- υπερ-εξήγηση κάθε πράξης
- φόβο παρεξήγησης
- ανάγκη να δικαιολογούνται τα πάντα
Κοινός παρονομαστής: η ανάγκη διαχείρισης των αντιδράσεων των άλλων.
Πώς να καταλάβεις αν είναι «παλιό μοτίβο»
Ένα απλό κριτήριο:
Αν ζητάς συγγνώμη επειδή όντως έκανες λάθος → είναι υγιές
Αν ζητάς συγγνώμη για να μειώσεις την ένταση → είναι το παλιό μοτίβο
Σημάδια είναι η απολογία για το ότι «πιάνεις χώρο», για ερωτήσεις ή ακόμα και για λάθη άλλων.
Πώς αλλάζει αυτή η συνήθεια
Η αλλαγή δεν είναι άμεση. Βοηθά να σταματάς για λίγο πριν απολογηθείς και να σκέφτεσαι: «είναι όντως απαραίτητο;».
Αν όχι, μπορείς να:
- κάνεις μια απλή παρατήρηση
- εκφράσεις ανάγκη
- θέσεις ένα όριο
Στην αρχή αυτό μπορεί να φαίνεται «αγενές», αλλά στην πραγματικότητα είναι απλώς κάτι νέο για το μυαλό και το σώμα.
Τι συμβαίνει όταν σταματάς
Οι σχέσεις αλλάζουν. Κάποιες γίνονται πιο ειλικρινείς, άλλες δυσκολεύονται χωρίς τη δική σου «υποχώρηση». Παράλληλα, ενισχύεται η αυτοεκτίμηση και μειώνεται η ανάγκη να αναλαμβάνεις ευθύνες που δεν σου ανήκουν.
Μια σημαντική διάκριση
Η συγχώρεση δεν σημαίνει απαραίτητα επανασύνδεση. Μπορείς να αφήσεις πίσω σου το παρελθόν χωρίς να συνεχίσεις μια σχέση που σε επιβαρύνει. Η συνεχής απολογία δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι μια παλιά στρατηγική που κάποτε είχε νόημα. Το ζητούμενο δεν είναι να την απορρίψεις απότομα, αλλά να αναγνωρίσεις πότε δεν τη χρειάζεσαι πια.
Διαβάστε επίσης: Οι 3 πιο συνηθισμένοι τρόποι που υπονομεύουμε την ευτυχία μας
