Η Παγκόσμια Ημέρα Δράσης για τις Διατροφικές Διαταραχές γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Ιουνίου. Ο στόχος είναι να ευαισθητοποιηθεί το κοινό σχετικά με το ότι πρόκειται για γενετικά συνδεδεμένες, θεραπεύσιμες νόσους και όχι απλώς επιλογές τρόπου ζωής.
Το φαγητό και το βάρος είναι στην πραγματικότητα το σύμπτωμα, όχι η αιτία.
Πρόκειται για ένα είδος καθρέφτη του εσωτερικού κόσμου: Το άτομο χρησιμοποιεί τον έλεγχο (ή την απώλεια ελέγχου) της τροφής ως έναν μηχανισμό αντιμετώπισης (coping mechanism) για να διαχειριστεί βαθύτερα συναισθήματα, όπως το τραύμα, το άγχος, η χαμηλή αυτοεκτίμηση ή η ανάγκη για έλεγχο σε μια χαοτική ζωή.
Διαστρεβλωμένη αυτοεικόνα: Η σκέψη εγκλωβίζεται σε έναν μόνιμο εσωτερικό διάλογο αυτοκριτικής. Η καθημερινότητα αρχίζει να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από τις θερμίδες, το ζύγισμα και την εικόνα του σώματος, εξαντλώντας ψυχικά τον πάσχοντα.
Οι κύριες μορφές: Πώς εκδηλώνονται;
Οι κύριες μορφές διατροφικών διαταραχών αποτελούν η νευρική ανορεξία, η νευρική βουλιμία, η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας και η αποφευκτική/περιοριστική πρόσληψη τροφής.
Νευρική ανορεξία (Anorexia Nervosa): Χαρακτηρίζεται από έντονο φόβο πρόσληψης βάρους, σοβαρό περιορισμό της τροφής και διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος (το άτομο βλέπει τον εαυτό του υπέρβαρο, ακόμη κι αν είναι σε κατάσταση υποσιτισμού).
Νευρική βουλιμία (Bulimia Nervosa): Περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας (κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού σε μικρό χρόνο) τα οποία ακολουθούνται από αντισταθμιστικές συμπεριφορές για την πρόληψη της αύξησης βάρους (π.χ. αυτοπροκλητός εμετός, υπερβολική γυμναστική, χρήση καθαρτικών).
Διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας (Binge Eating Disorder): Παρόμοια με τη βουλιμία όσον αφορά τα επεισόδια μεγάλης κατανάλωσης τροφής, αλλά χωρίς τις αντισταθμιστικές συμπεριφορές (εμετούς κ.λπ.). Συνοδεύεται από έντονο αίσθημα απώλειας ελέγχου και ντροπής.
Αποφευκτική/περιοριστική πρόσληψη τροφής (ARFID): Εδώ ο περιορισμός της τροφής δεν σχετίζεται με την εικόνα του σώματος ή το βάρος. Το άτομο αποφεύγει τροφές λόγω αισθητηριακών χαρακτηριστικών (υφή, μυρωδιά), φόβου για πνιγμό/εμετό, ή γενικότερης έλλειψης ενδιαφέροντος για το φαγητό, με αποτέλεσμα να μην καλύπτει τις θρεπτικές του ανάγκες.
Επιπτώσεις & κοινωνική διάσταση: Ο αόρατος πόνος
Μπορούν να εμφανιστούν σε οποιονδήποτε (ανεξαρτήτως ηλικίας ή φύλου) και συχνά συνοδεύονται από έντονο άγχος, ενοχές και κοινωνική απομόνωση.
Κατάρριψη των στερεοτύπων: Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι οι διατροφικές διαταραχές αφορούν μόνο νεαρά κορίτσια/ έφηβες. Στην πραγματικότητα, επηρεάζουν άνδρες, γυναίκες, παιδιά και ενήλικες κάθε ηλικίας, εθνικότητας και κοινωνικής τάξης.
Το άγχος και οι ενοχές λειτουργούν ως καύσιμο για τη διαταραχή. Για παράδειγμα, το άτομο τρώει επειδή είναι αγχωμένο, μετά νιώθει τρομερές ενοχές που έφαγε, και καταφεύγει ξανά σε δυσλειτουργικές συμπεριφορές για να ανακουφιστεί. Επειδή οι περισσότερες κοινωνικές εκδηλώσεις (έξοδοι, γιορτές, παρέες) περιλαμβάνουν φαγητό, το άτομο αρχίζει να αποφεύγει τους φίλους και την οικογένειά του για να μην «αποκαλυφθεί» ή για να αποφύγει την πίεση του φαγητού, γεγονός που επιδεινώνει την ψυχική του κατάσταση.
Μια σημαντική σημείωση
Οι διατροφικές διαταραχές είναι σοβαρές και δυνητικά επικίνδυνες για τη σωματική και ψυχική υγεία, αλλά είναι πλήρως αντιμετωπίσιμες. Η ανάρρωση απαιτεί χρόνο, υποστήριξη και, πάνω από όλα, μια εξειδικευμένη, διεπιστημονική ομάδα (ψυχίατρο/ψυχολόγο, διατροφολόγο και παθολόγο).
Χιλιάδες ακτιβιστές, ασθενείς, οικογένειες και επαγγελματίες υγείας από περισσότερες από 50 χώρες συνενώνονται για να ενισχύσουν τη θεραπευτική υποστήριξη και την πρόληψη.
Μπορείτε να ενημερωθείτε περαιτέρω για τις δράσεις και την υποστήριξη ασθενών από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Διαιτολόγων – Διατροφολόγων.
All images: shutterstock.com
Διαβάστε περισσότερα: Οι 5 συμπεριφορές των γονιών που επηρεάζουν την ψυχολογία των εφήβων
