Η Παγκόσμια Ημέρα Οσπρίων γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10 Φεβρουαρίου, καθιερωμένη από τον FAO του ΟΗΕ για να αναδείξει την υψηλή διατροφική αξία, τη βιωσιμότητα και τον ρόλο τους στην επισιτιστική ασφάλεια.
Προωθεί την κατανάλωση τροφών όπως φακές, ρεβίθια και φασόλια, που εμπλουτίζουν το έδαφος και ενισχύουν την υγιεινή διατροφή.
Στόχος: Η ευαισθητοποίηση για τη σημασία των οσπρίων στην καταπολέμηση της πείνας, τη βελτίωση της υγείας και την προστασία του περιβάλλοντος.
Διατροφικά Οφέλη: Είναι πλούσια σε φυτικές πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, βιταμίνες (ιδίως Β) και μέταλλα, ενώ βοηθούν στην πρόληψη χρόνιων ασθενειών όπως ο διαβήτης και η παχυσαρκία.
Περιβαλλοντική Αξία: Τα όσπρια (όπως φακές, ρεβίθια, φασόλια) είναι βιώσιμες καλλιέργειες που εμπλουτίζουν το έδαφος με άζωτο, μειώνοντας την ανάγκη για χημικά λιπάσματα.
Καθιέρωση: Ανακηρύχθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών, με την πρώτη επίσημη γιορτή να πραγματοποιείται το 2019.
Η ημέρα αυτή αποτελεί ευκαιρία για την προώθηση μιας πιο βιώσιμης και υγιεινής διατροφής, τονίζοντας τη σημασία των οσπρίων από το χωράφι μέχρι το πιάτο.
Fun facts για τα όσπρια
1. Είναι οι «κηπουροί» της φύσης
Τα όσπρια έχουν την υπερδύναμη να παίρνουν άζωτο από τον αέρα και να το μεταφέρουν στο έδαφος. Αυτό σημαίνει ότι λιπαίνουν το χώμα μόνα τους! Οι γεωργοί τα φυτεύουν συχνά ανάμεσα σε άλλες καλλιέργειες για να κάνουν το έδαφος πιο γόνιμο.
2. Το «νερό» από τα ρεβίθια είναι μαγικό
Το υγρό που μένει στην κονσέρβα ή το νερό στο οποίο βράσαμε τα ρεβίθια λέγεται Aquafaba. αποτελεί εξαιρετικό υποκατάστατο αυγού, ικανό να μιμηθεί τις ιδιότητες του ασπραδιού (αφρισμός, δέσιμο, γαλακτωματοποίηση) σε γλυκές και αλμυρές συνταγές. Είναι το αγαπημένο υλικό των vegans για γλυκά και μαγιονέζες.
3. Η φακή είναι το αρχαιότερο «fast food»
Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει ίχνη από φακές σε σπηλιές στην Ελλάδα (Φράγχθι) που χρονολογούνται από το 11.000 π.Χ. Ήταν από τις πρώτες καλλιέργειες στην ιστορία της ανθρωπότητας.
4. Τα φιστίκια (peanuts) δεν είναι ξηροί καρποί
Τα φιστίκια ταξινομούνται βοτανολογικά ως όσπρια και όχι ως ξηροί καρποί. Ως μέλη της οικογένειας των Χεδρωπών (Fabaceae), αναπτύσσονται υπογείως μέσα σε λοβούς, σε αντίθεση με τους ξηρούς καρπούς δέντρων (π.χ. αμύγδαλα, καρύδια), που φυτρώνουν σε δέντρα. Παρόλο που τεχνικά είναι όσπρια, το διατροφικό τους προφίλ, η υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και πρωτεΐνες, καθώς και η μαγειρική τους χρήση, οδηγούν συχνά στην ομαδοποίησή τους με τους ξηρούς καρπούς.
5. Φέρνουν τύχη (και χρήμα)
Σε πολλές κουλτούρες, το σχήμα των οσπρίων θυμίζει νομίσματα:
- Στην Ιταλία, τρώνε φακές αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου για να πάει καλά το πορτοφόλι τους.
- Στον Αμερικανικό Νότο, το πιάτο “Hoppin’ John” (μαυρομάτικα φασόλια με ρύζι) θεωρείται απαραίτητο για καλή τύχη την Πρωτοχρονιά.
6. Υπάρχουν πάνω από 18.000 είδη
Μπορεί εμείς να ξέρουμε 5-10 βασικά, αλλά η οικογένεια των ψυχανθών (όπου ανήκουν τα όσπρια) είναι τεράστια, με χιλιάδες ποικιλίες σε κάθε πιθανό χρώμα και μέγεθος.
Συνταγή για όσπρια που θα λατρέψεις
Τραγανά Ρεβίθια (Chickpea Popcorn)
Τι θα χρειαστείς:
- Τα ρεβίθια που περίσσεψαν (καλά ξεπλυμένα και στεγνά).
- 1 κ.σ. ελαιόλαδο.
- Τα μπαχαρικά: 1 κ.γ. πάπρικα καπνιστή, 1/2 κ.γ. σκόνη σκόρδο, αλάτι, πιπέρι. (Αν σου αρέσουν τα πικάντικα, βάλε και λίγο κύμινο ή μπούκοβο).
Η διαδικασία (Το μυστικό είναι στο στέγνωμα!):
- Το στέγνωμα (Crucial Step): Άπλωσε τα ρεβίθια σε μια καθαρή πετσέτα ή χαρτί κουζίνας. Πρέπει να είναι εντελώς στεγνά πριν μπουν στη φωτιά, αλλιώς θα γίνουν μαλακά αντί για τραγανά.
- Extra tip: Αν έχουν φλούδες που βγαίνουν εύκολα, αφαίρεσέ τις, βοηθάει στο “κράτς”.
- Το ανακάτεμα: Σε ένα μπολ, ανακάτεψε τα ρεβίθια με το λάδι και τα μπαχαρικά μέχρι να καλυφθούν παντού.
Το ψήσιμο:
- Στο Air Fryer: Στους 200°C για περίπου 12-15 λεπτά. Ανακάτεψε τον κάδο κάθε 5 λεπτά.
- Στον Φούρνο: Στους 200°C (στον αέρα) για 25-30 λεπτά. Άπλωσέ τα σε ένα ταψί με λαδόκολλα ώστε να μην ακουμπάει το ένα το άλλο.
- Το τελικό test: Βγάλε ένα, άφησέ το 30 δευτερόλεπτα να κρυώσει και δοκίμασε. Αν είναι τραγανό μέχρι μέσα, είναι έτοιμα!
Tip: Μην τα κλείσεις σε αεροστεγές μπολ όσο είναι ακόμα ζεστά, γιατί θα βγάλουν υδρατμούς και θα μαλακώσουν. Άφησέ τα να κρυώσουν τελείως στον δίσκο.
