Γιατί επαναλαμβάνουμε τα ίδια μοτίβα στις σχέσεις μας, ακόμη κι όταν αλλάζουν οι άνθρωποι; Η απάντηση δεν βρίσκεται στο ποιον «επιλέγουμε», αλλά στο πώς έχουμε μάθει να ανεχόμαστε τη συναισθηματική δυσφορία και τις παραβιάσεις ορίων.
Οι σχέσεις δεν κινούνται κυκλικά, αλλά σπειροειδώς: τα ίδια θέματα επανεμφανίζονται με διαφορετική μορφή, μέχρι να υπάρξει μια εσωτερική αλλαγή. Όταν τα όρια δεν έχουν εσωτερικευτεί, το μοτίβο επαναλαμβάνεται – όχι επειδή «έλκουμε τους ίδιους ανθρώπους», αλλά επειδή αντιδρούμε με τον ίδιο τρόπο.
Τι είναι πραγματικά τα όρια;
Τα όρια δεν είναι αυτά που λέμε, αλλά αυτά που κάνουμε όταν κάτι δεν αλλάζει. Είναι εσωτερικές αποφάσεις για το:
- ποια συμπεριφορά ανεχόμαστε,
- από τι απομακρυνόμαστε,
- και πώς δρούμε όταν μια παραβίαση συνεχίζεται.
Όπως τονίζει η Anne Katherine, μαθαίνουμε τα όριά μας από το πώς μας φέρθηκαν στην παιδική ηλικία και διδάσκουμε τους άλλους πώς να μας φέρονται μέσα από όσα επιτρέπουμε.
Ο ρόλος της οικογένειας
Σε πολλές οικογένειες, οι συγκρούσεις αποφεύγονται. Δεν υπάρχει αποκατάσταση, μόνο σιωπή και «επιστροφή στην κανονικότητα». Έτσι, το νευρικό σύστημα μαθαίνει ότι η σύνδεση διατηρείται μόνο όταν τα δύσκολα συναισθήματα αγνοούνται. Η οικειότητα γίνεται συνώνυμο της σιωπής. Αυτό το μοτίβο μεταφέρεται αργότερα στις ενήλικες σχέσεις: συναισθηματική αποφυγή, ανεκπλήρωτες ανάγκες, συζητήσεις που δεν γίνονται ποτέ. Το πρόβλημα αναγνωρίζεται, αλλά δεν αντιμετωπίζεται. Και σιγά σιγά, ο ένας προσαρμόζεται στα όρια του άλλου, χάνοντας επαφή με τα δικά του.
Οι λεπτές παραβιάσεις
Οι παραβιάσεις ορίων δεν είναι πάντα έντονες ή βίαιες. Μπορεί να είναι:
- συναισθηματική απόσταση,
- αποφυγή συζητήσεων,
- συμπεριφορά «σαν να μην συνέβη τίποτα».
Κάθε φορά που ένα όριο παραβιάζεται χωρίς συνέπεια, η σχέση μαθαίνει τι είναι αποδεκτό. Έτσι δημιουργούνται ασταθείς, επαναλαμβανόμενοι κύκλοι που διαβρώνουν την ασφάλεια και την αυτοεκτίμηση.
Πώς σπάει ο κύκλος;
Η λύση δεν είναι να βρούμε «καλύτερους» ανθρώπους, αλλά να αλλάξουμε τη δική μας αντίδραση στη δυσφορία. Να αναγνωρίσουμε τις λεπτές παραβιάσεις έγκαιρα και να δράσουμε διαφορετικά. Η κατανόηση χωρίς πράξη δεν αλλάζει τίποτα.
Όταν τα όρια εσωτερικευτούν πραγματικά, ο κύκλος σπάει. Και τότε, όσο επώδυνο κι αν είναι, έρχεται η ελευθερία.
Πηγή άρθρου: Psychology Today
Διαβάστε επίσης: Το μυστικό για καλύτερες σχέσεις
