Το φλερτ μοιάζει σήμερα πιο εύκολο από ποτέ. Ένα swipe αρκεί για να γνωρίσεις κάποιον, ένα μήνυμα για να ξεκινήσει μια συζήτηση και, θεωρητικά, αμέτρητες επιλογές βρίσκονται στην οθόνη μας.
Και όμως, το να γνωρίσουμε πραγματικά έναν άνθρωπο, να δημιουργήσουμε μια ουσιαστική σχέση και να την κρατήσουμε ζωντανή φαίνεται να γίνεται όλο και πιο δύσκολο.
Ο Χρήστος Παπανίκας, εκ των ιδρυτών των Men of Style, ασχολείται εδώ και χρόνια με αυτό: το φλερτ, τις σχέσεις και την προσωπική ανάπτυξη. Η δική του προσέγγιση δεν υπόσχεται μαγικές λύσεις ούτε κάποιο «μυστικό» για την κατάκτηση του άλλου. Ξεκινά από κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: την καλύτερη κατανόηση του εαυτού μας και του τρόπου με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους.
«Η ανάγκη μου να καταλάβω τον εαυτό μου και τους άλλους με οδήγησε στη συμβουλευτική και το 2014 συνίδρυσα τους Men of Style, την πρώτη οργανωμένη εταιρεία στην Ελλάδα για το φλερτ, τις σχέσεις και την προσωπική ανάπτυξη», εξηγεί ο ίδιος. Από τότε, μέσα από σεμινάρια, συνεδρίες, το podcast «Apla+Andrika» και το βιβλίο «Άνδρας Αξίας», ο Χρήστος Παπανίκας έχει βοηθήσει χιλιάδες άνδρες να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον εαυτό τους και τις σχέσεις τους.
Σήμερα, ως Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης και Σχέσεων, με χιλιάδες ώρες εκπαίδευσης και εμπειρίας από το 2012, μιλά για όσα συμβαίνουν πίσω από το σύγχρονο dating: τις ανάγκες και τις διαφορές των δύο φύλων, τις παγίδες των dating apps, τα χαρακτηριστικά μιας ποιοτικής σχέσης, αλλά και εκείνες τις συμπεριφορές, που συχνά βιαζόμαστε να χαρακτηρίσουμε «τοξικές». Και, τελικά, για το πιο δύσκολο κομμάτι απ’ όλα: πώς προχωράμε όταν μια σχέση τελειώνει και πώς ξαναβγαίνουμε εκεί έξω, έτοιμοι να γνωρίσουμε έναν νέο άνθρωπο.
Το Men of Style απευθύνεται μόνο σε άντρες;
Παλιότερα απευθυνόμασταν αποκλειστικά σε άντρες, αργότερα όμως η εταιρεία εξελίχθηκε και στην ομάδα προστέθηκαν και άλλοι ειδικοί. Δεν θέλαμε να αλλάξουμε το όνομα, το οποίο παρέμεινε ίδιο, παρότι πλέον απευθυνόμαστε σε όλους τους ανθρώπους. Θέλαμε να το κρατήσουμε, γιατί σημαίνει πολλά για εμάς. Οπότε, μπορώ να πω ότι απευθυνόμαστε σε όλους. Γενικά, βοηθάμε ανθρώπους, γιατί οι ανάγκες είναι ίδιες.
Εγώ ασχολούμαι με το κομμάτι της συμβουλευτικής των σχέσεων και, πιο συγκεκριμένα, με το κομμάτι του χωρισμού και των νέων γνωριμιών.
Ξεκινήσατε τη συμβουλευτική σχέσεων – όταν αυτή η πρακτική ήταν κάπως άγνωστη στην Ελλάδα. Πόσο δύσκολο ήταν να ανοίξετε ένα δρόμο, που δεν υπήρχε, και να απαντήσετε σε μία ανάγκη, που δεν αναγνωριζόταν καν;
Είμαστε η πρώτη εταιρεία συμβουλευτικής που είχε προσωπικό και οργάνωση και δεν αποτελούνταν μόνο από ένα άτομο. Την ξεκινήσαμε το 2014. Ουσιαστικά, αρχικά απευθυνθήκαμε σε μοναχικούς άντρες, με στόχο να τους βοηθήσουμε να κάνουν νέες γνωριμίες, να νιώθουν περισσότερη σιγουριά και να κοινωνικοποιούνται. Δηλαδή, αν γνωρίσουν μια γυναίκα, να μπορούν να της μιλήσουν. Ξέρετε, στις μέρες μας χάνεται αυτό, το φλερτ.
Είχαμε και εμείς το δικό μας θέμα και δουλέψαμε με τον εαυτό μας. Πραγματικά, είδαμε διαφορά στην προσωπική μας ζωή. Υπήρχε ήδη μια εκπαίδευση από προηγούμενες επαγγελματικές σταδιοδρομίες και, στη συνέχεια, ήρθε η εκπαίδευση στη συμβουλευτική, ώστε να μπορέσουμε να στηρίξουμε και την ίδρυση της εταιρείας. Αυτό, βέβαια, δεν σταμάτησε ποτέ.
Πώς λειτουργεί όμως αυτό το κομμάτι της συμβουλευτικής;
Το συμβουλευτικό κομμάτι ασχολείται κυρίως με τη διάγνωση και την αξιολόγηση της κατάστασης. Έπειτα και με βάση πρωτόκολλα, μελέτες και βιβλιογραφία βρίσκουμε τα καλύτερα βήματα για να μπορέσει το άτομο να τη διαχειριστείς. Στην ομάδα υπάρχουν και ψυχολόγοι, σε περίπτωση που το άτομο χρειαστεί κάποιου είδους θεραπεία.
Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος έχει χωρίσει εδώ και έναν χρόνο και δεν μπορεί να ξεπεράσει την πρώην σύντροφό του, δεν θα πάει στο συμβουλευτικό κομμάτι για να δούμε αν υπάρχουν πιθανότητες επανασύνδεσης και αν υπάρχει βιωσιμότητα στην επανασύνδεση. Θα δουλέψει με θεραπευτή.
Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Είναι, δηλαδή, ένα δύσκολο κουβάρι να το ξεδιπλώσει κανείς όταν έρχεται σε εμάς. Γι’ αυτό, έχουμε ανθρώπους οι οποίοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και έρχονται σε μια πρώτη επικοινωνία. Στη συνέχεια, γίνεται ένα ραντεβού διερεύνησης, ώστε να δούμε πώς θα προχωρήσει το δικό μας κομμάτι.
Για να προχωρήσετε έπρεπε πρώτα να καταλάβετε τον εαυτό σας; Πώς το πετύχατε αυτό;
Το πρώτο πράγμα που κάνεις είναι να αρχίζεις να κοιτάς λιγάκι με τους φόβους σου και κυρίως πώς αλληλεπιδράς με τους άλλους ανθρώπους. Προσωπικά, κάνω πάνω από 3,5 χρόνια ψυχοθεραπεία. Από κάποιο σημείο και μετά παίρνεις μια γραμμή, αρχίζεις και καταλαβαίνεις λιγάκι πώς αισθάνεσαι, ποιες είναι οι ανάγκες σου, καταλαβαίνεις τι ζητάς.
Μετά αρχίζεις και καταλαβαίνεις και ποια είναι η δυναμική, που χρειάζεται να έχεις ανάμεσα σε κάποιους ανθρώπους, γιατί δεν πρέπει να είναι πάντα προτεραιότητα η δική ανάγκη μας. Όσον αφορά τη σχέση μας, αυτό είναι δυναμικό και όχι γραμμικό σύστημα. Μια υγιής σχέση έχει να κάνει με το κατά πόσο επηρεάζεσαι από τις ανάγκες του άλλου.
Είναι διαφορετικές οι ανάγκες και τα προβλήματα ανάμεσα στα δύο φύλα;
Οι ανάγκες είναι ίδιες. Υπάρχουν κάποιες τάσεις διαφοροποίησης, κυρίως ως προς τον τρόπο με τον οποίο τις εκφράζουν, αλλά την ανάγκη για συντροφικότητα, ασφάλεια, αγάπη, φροντίδα, θαυμασμό και προσοχή την έχουν και τα δύο φύλα. Στην πραγματικότητα, τα δύο φύλα ταιριάζουν πολύ περισσότερο απ’ όσο πιστεύει ο κόσμος. Πολλές φορές αποφεύγω να μπαίνω στις διαφορές των φύλων, γιατί όσο περισσότερο τις τονίζουμε, τόσο ενισχύουμε όλα αυτά που ήδη θέλουν να μας χωρίζουν. Είμαστε αρνητικά προκατειλημμένοι ο ένας απέναντι στον άλλον για πάρα πολλούς λόγους και ξεχνάμε ποια είναι τα πράγματα που μπορούν να μας φέρουν κοντά, αλλά και πόσο όμορφο είναι να έρθουν τα δύο φύλα κοντά. Να γίνεται η ένωση.
Γι’ αυτό και δεν το λέω απλώς εγώ. Επιστημονικά, οι διαφορές στις συναισθηματικές ανάγκες δεν είναι τόσο μεγάλες όσο πιστεύουμε. Μπορεί να εκφράζονται κάπως διαφορετικά. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει μια μεγαλύτερη τάση προς την πρακτικότητα στους άντρες και περισσότερη ενσυναίσθηση στις γυναίκες. Υπάρχει μια τάση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άντρες με μεγάλη ενσυναίσθηση ή γυναίκες που είναι πιο πρακτικές και δυναμικές. Κάθε φύλο μπορεί να έχει διαφορετικές τάσεις σε κάποια χαρακτηριστικά προσωπικότητας και σε ορισμένες συμπεριφορές, αλλά οι διαφορές δεν είναι τόσο μεγάλες όσο πιστεύουμε.
Άρα, να καθησυχάσουμε; Να μην νιώθουμε ότι αυτό το χάσμα μεγαλώνει μεταξύ των δύο φύλων;
Δυστυχώς, μεγαλώνει συνεχώς. Έχουμε πλέον και την τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία, αντί να μας φέρουν ακόμη πιο κοντά και να μας διευκολύνουν να κάνουμε γνωριμίες, πολλές φορές μας απομακρύνουν ακόμη περισσότερο.
Και είναι ένα θέμα που θα μας απασχολεί όλο και περισσότερο τα επόμενα χρόνια.
Φταίει η υπερπροσφορά ή απλώς δεν θέλουμε να προσπαθήσουμε;
Θεωρώ ότι φύγαμε από κάποια παλιά στερεότυπα, τα οποία ανάγκαζαν τους ανθρώπους να λειτουργούν μέσα στο ίδιο πλαίσιο: επαγγελματική αποκατάσταση, αυτοκίνητό, σπίτι, οικογένεια, παιδιά και κάπου εκεί να ολοκληρώνεται η ζωή σου. Αυτό, όμως, δεν είναι για όλους.
Όμως, αυτό το πλαίσιο, που παλιότερα επέλεγε για εμάς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση και μπορεί να ήταν πιεστικό, ήταν ταυτόχρονα και ξεκάθαρο. Προσπαθήσαμε, και σε αρκετές περιπτώσεις πολύ σωστά, να το αφήσουμε πίσω μας, γιατί ήταν αποπνικτικό. Αν δεν είχες παντρευτεί μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία, για παράδειγμα, ήσουν δαχτυλοδεικτούμενος. Και φυσικά αυτό το μοντέλο δεν ταίριαζε σε όλους.
Από την άλλη πλευρά, όμως, μας δόθηκε η απεριόριστη επιλογή. Μπορούμε να κάνουμε ό,τι θέλουμε. Και όταν ο άνθρωπος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, δεν θα επιλέξει το απαιτητικό. Θα επιλέξει το εύκολο.
Ειδικά σε ό,τι αφορά την επιλογή συντρόφου, θεωρώ ότι τα κριτήρια για την επιλογή ενός ποιοτικού συντρόφου, δεν υπήρχαν ποτέ πραγματικά. Ήταν πολύ ρηχά. Σε πολλούς πολιτισμούς, άλλωστε, η επιλογή ερωτικού συντρόφου γινόταν μέσω προξενιού. Είναι ελάχιστοι οι πολιτισμοί στους οποίους υπήρχε πραγματικά η ελευθερία επιλογής.
Όταν, λοιπόν, έφυγε αυτό το μοντέλο, μας δόθηκε η δυνατότητα να επιλέγουμε εμείς. Και με ποια κριτήρια θα επιλέξουμε; Με βάση το κοινωνικοοικονομικό στάτους, την εμφάνιση, τις επικοινωνιακές δεξιότητες, τη διαθεσιμότητα για σχέση, τη συντροφικότητα, τη στοργή και πολλά ακόμη. Και πάει λέγοντας.
Οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουν την τάση να τα θέλουν όλα και αυτό ενισχύεται ακόμη περισσότερο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία μας λένε συνεχώς: «Κοίτα τι χάνεις. Κοίτα τι θα μπορούσες να έχεις». Και λες: «Ωραία, εγώ πού βρίσκομαι μέσα σε όλα αυτά;»
Και τότε μπορεί να αισθανθείς πολύ άσχημα. Γιατί και για τον σύγχρονο άντρα είναι πάρα πολύ δύσκολη η εύρεση συντρόφου. Μπορεί να σκέφτεται: «Εγώ τώρα βλέπω αυτές τις γυναίκες και δεν υπάρχει περίπτωση να έχω ποτέ μια τέτοια γυναίκα. Οπότε γιατί να ασχοληθώ;»
Έτσι έχουμε πολύ μεγάλη παραίτηση και αυτό είναι επικίνδυνο. Η παραίτηση δημιουργεί απογοήτευση και η απογοήτευση μπορεί να δημιουργήσει θυμό και επιθετικότητα.
Οι γυναίκες δεν είμαστε περισσότερες;
Οι γυναίκες είναι περισσότερες, αλλά από τότε που δημιουργήθηκαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι εφαρμογές γνωριμιών οι γυναίκες μπορεί να έχουν και δεκαπλάσια προσοχή από τους άντρες. Μία γυναίκα έχει πολύ περισσότερες προτάσεις. Ένας μέσος άντρας δεν έχει τίποτα.
Και αυτό χειροτερεύει και είναι κάτι πολύ σοβαρό. Όταν ένας άνθρωπος είναι μόνος του πολύ καιρό δεν ξέρουμε πώς θα αντιδράσει. Τον πληγώνει αυτό και δεν ξέρουμε, πώς θα ξεσπάσει. Όλοι οι άνθρωποι χρειαζόμαστε συντροφιά. Υγιή συντροφιά.
Βέβαια, ούτε για τις γυναίκες είναι πιο εύκολο, αλλά είναι πολύ πιο δύσκολο για τους άντρες να έχουν επιλογές, να βγουν ένα ραντεβού. Για τις γυναίκες είναι πιο δύσκολο να βρουν μια σχέση, η οποία τους ταιριάζει και τις ικανοποιεί. Γιατί υπάρχει πολύ ψηλότερη επιλεκτικότητα για το τι θεωρεί ελκυστικό μια γυναίκα. Η γυναίκαι είναι επιλεκτική για πολλούς λόγους, γιατί βλέπει πιο μπροστά, καταλαβαίνει κάποια πράγματα, βάζει μέσα το συναισθηματικό κομμάτι, περισσότερο ανταποκρίνεται σε αυτό. Ενώ μπορεί κάποιοι άντρες να μην το έχουν δουλέψει τόσο και να μην καταλαβαίνουν ότι και το συναισθηματικό κομμάτι, αυτή η συντροφικότητα, αυτό το «είμαι εδώ για σένα» παίζει πολύ μεγάλο ρόλο.
Αν και τα τελευταία χρόνια βέβαια και πολλοί άντρες δουλεύουν πια, γιατί έχει διαδοθεί το κομμάτι της αυτοβελπίωσης, της ψυχικής υγείας, ασχολούνται. Έχουμε όμως λίγο δρόμο ακόμα.
Σε ένα βίντεο σας αναφέρετε ότι «ο ποιοτικός σύντροφος δεν εμφανίζεται απλώς από τύχη, η τύχη βοηθάει μεν, αλλά πρέπει να μπούμε σε έναν σωστό δρόμο». Ποιος είναι αυτός ο σωστός δρόμος και πώς ξέρει κανείς ποιος είναι;
Υπάρχουν κάποια κριτήρια, τα οποία είναι εντελώς υποκειμενικά, αλλά υπάρχουν και κάποιοι δείκτες συμβατότητας. Τα κριτήρια του κάθε ανθρώπου είναι υποκειμενικά για το τι του αρέσει. Όχι μόνο εμφανισιακά, αλλά και θέμα χαρακτήρα και συμπεριφοράς. Εμείς δεν αναιρούμε ότι «αυτός δεν σας ταιριάζει, εμείς δεν κάνουμε τέτοια δουλειά». Άλλωστε, υπάρχει και το κομμάτι του έρωτα αυτό που δεν εξηγείται. Βεβαίως και δεν έχει λογική, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση.
Δεν είναι θέμα έρωτα, ο έρωτας χτίζεται και θέλει καιρό. Υπάρχει το πάθος. Το πάθος δεν ξέρουμε που μπορεί να οφείλεται και πολλές φορές δεν βγάζει σε καλό.
Μπορεί να παθιαστούμε με κάποιον άνθρωπο, αλλά αυτός να μην υπάρχει σχεσιακή διαθεσιμότητα και να μην θέλει να δεσμευτεί. Μπορεί να υπάρχει αυτή η σεξουαλική ένταση, αυτή η φοβερή χημεία, αλλά να μην υπάρχει διαθεσιμότητα από το άλλο άτομο για σχεσιακή δέσμευση.
Γιατί είναι δέσμευση η σχέση. Εάν είναι ασυνειδητή η απόφαση, όπως είναι και η αγάπη, όπως έλεγε και ο Φρόμπ. Η αγάπη είναι πράξη αντίληψης. Πρέπει να αντιληφθείς, ότι θέλεις κάποιον να τον αγαπήσεις. Αυτό θέλει προσπάθεια, δεν έρχεται μόνο του. Θέλει καθημερινή δουλειά η σχέση.
Eμείς, λοιπόν βοηθάμε τους ανθρώπους σε αυτό το κομμάτι, χωρίς να τους δίνουμε κάποια μαγική συνταγή. Αυτό που κάναμε ήταν να το βάλουμε σε σειρά, να το οργανώσουμε και να το παραμετροποιήσουμε. Να εξηγήσουμε, για παράδειγμα, ότι χρειάζεται να μιλάς με κόσμο, να κοινωνικοποιείσαι, να αναπτύσσεις χαρακτηριστικά εξωστρέφειας. Δεν σημαίνει ότι θα αρχίσεις αμέσως να φλερτάρεις ή να εκφράζεις τις προθέσεις σου άμεσα, αν δεν αισθάνεσαι άνετα. Αρχίζεις πρώτα να χτίζεις την κοινωνική σου άνεση. Να παρατηρείς, πώς ανταποκρίνονται οι άνθρωποι γύρω σου, πώς είναι η γλώσσα του σώματός σου. Να δουλεύεις τα λεγόμενα soft skills.
Είναι απλά πράγματα, αλλά καθοριστικά. Πώς είναι η τονικότητά σου; Ποιο είναι το στυλ σου; Φροντίζεις την προσωπική σου υγιεινή; Εκφράζεις τις ανάγκες σου στους ανθρώπους γύρω σου; Όλα αυτά είναι στοιχεία που παίζουν ρόλο.
Ισχύει ότι πρέπει πρώτα να αγαπάμε τον εαυτό μας και μετά να αγαπήσουμε έναν άλλον άνθρωπο;
Η δική μου άποψη είναι εντελώς διαφορετική. Αν περιμένουμε πρώτα να αποδεχτούμε πλήρως τον εαυτό μας για να εμπλακούμε σε μια σχέση, δεν θα εμπλακούμε ποτέ. Για μένα, η ποιοτική σχέση είναι αυτή που σε βοηθά να θεραπευτείς. Σε βοηθά να γίνεις καλύτερος και να διαμορφώσεις μια καινούργια σχέση με τον εαυτό σου. Γι’ αυτό και οι ποιοτικές σχέσεις είναι τόσο απαιτητικές. Μια ποιοτική σχέση σε εξελίσσει.
Μας είναι πλέον πολύ οικείος ο προορισμός “τοξικός”. Εκτός ακραίων καταστάσεων, τι κάνει έναν άνθρωπο τοξικό;
Πρώτα απ’ όλα, δεν μπορούμε να εξηγούμε τα πάντα με απόλυτους όρους. Μια νέα «μόδα» είναι να χαρακτηρίζονται όλοι ως νάρκισσοι. Αυτό, όμως, δεν ισχύει. Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να έχει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά ή ακόμη και μια ναρκισσιστική διαταραχή δεν σημαίνει, ότι μπορούμε εμείς να κάνουμε μια ψυχιατρική διάγνωση.
Αυτό, που συχνά μπερδεύουμε και θεωρώ σημαντικό να κατανοήσουμε είναι η τάση μας να δαιμονοποιούμε τον άλλον. Ειδικά, όταν οι συμπεριφορές του δεν είναι καλές. Και τότε, τον χαρακτηρίζουμε «τοξικό». Ωστόσο, μπορεί να μην είναι απαραίτητα τοξικός ο ίδιος, αλλά να είναι τοξική η δυναμική της σχέσης. Και σε αυτή τη δυναμική δεν μπορούμε να βγάζουμε τον εαυτό μας απ’ έξω.
Αν βγάλουμε τον εαυτό μας από την εξίσωση, οδηγούσε σε κατάσταση αβοηθησίας και, τελικά, δεν κάνουμε τίποτα για να αλλάξουμε όσα μπορούμε να αλλάξουμε. Μια σχέση μπορεί πράγματι να έχει τοξική δυναμική. Τι σημαίνει αυτό; Ότι υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο αλληλεπίδρασης. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για κάτι που συνέβη μία φορά, αλλά για μια κατάσταση που διαβρώνει και πληγώνει θεμελιώδεις διαστάσεις της σχέσης και παραμένει σταθερή, ακόμη και όταν έχουν γίνει προσπάθειες να αλλάξει.
Αν υπάρχουν συνεχείς εντάσεις, κακή επικοινωνία, εξευτελισμός, υποτίμηση, έλεγχος ή ένας διαρκής φόβος, τότε μιλάμε για επαναλαμβανόμενες δυσλειτουργικές συμπεριφορές που μπορούν να δημιουργήσουν τοξικότητα στη σχέση. Το ίδιο μπορεί να συμβεί, όταν υπάρχει συνεχής συναισθηματική αστάθεια και προβληματικές συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται.
Αντίθετα, το γεγονός ότι κάποιος μας μίλησε μία φορά απότομα, είναι απόμακρος ή, για παράδειγμα, λέει ότι θέλει δέσμευση αλλά τελικά δεν τη θέλει, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρόκειται για τοξικότητα. Μπορεί να λέει ψέματα, μπορεί να μην γνωρίζει καλά τον εαυτό του ή μπορεί πραγματικά να μην ξέρει, τι θέλει.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να βαπτίζουμε τα πάντα «τοξικότητα». Και, τελικά, ίσως δεν έχει τόση σημασία, πώς θα το χαρακτηρίσουμε. Πολλές φορές θέλουμε να δώσουμε μια ταμπέλα σε μια κατάσταση, επειδή πιστεύουμε ότι έτσι θα μπορέσουμε να την κατανοήσουμε και να την αντιμετωπίσουμε καλύτερα. Συνεπώς, είτε το πούμε είτε όχι τοξικό, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει: πώς μας επηρεάζει; Αν μια συμπεριφορά μάς δυσκολεύει επαναλαμβανόμενα, μας πληγώνει ή μας φθείρει, αυτό είναι που έχει σημασία. Μπορεί ένας άνθρωπος να έχει μια συμπεριφορά που δεν είναι, με την αυστηρή έννοια του όρου, τοξική, αλλά εμάς να μας δυσκολεύει, να μας ενοχλεί ή να μας εξαντλεί.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να αναρωτιόμαστε αν είναι «τοξικός» ή όχι. Μπορεί απλώς η συμπεριφορά του να μη μας ταιριάζει, να μας ενοχλεί ή να μας πηγαίνει στα νεύρα. Και αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να το αναγνωρίσουμε και να δούμε πώς θα το διαχειριστούμε.
Αν αντιληφθείτε ότι αυτό συμβαίνει σε κάποιον τον παροτρύνετε να χωρίσει;
Εγώ μπορώ να κάνω μια σύσταση ή να πω, ότι δεν μπορώ να τον βοηθήσω σε αυτό. Όταν, για παράδειγμα, ένα άτομο παραμένει σε μια σχέση, όπου υπάρχει κατ’ εξακολούθηση απιστία, η συμβουλευτική μπορεί να γίνει για δύο sessions και από εκεί και πέρα χρειάζεται να αναλάβει ψυχοθεραπευτής.
Αν κάποιος βρίσκεται σε μια κακοποιητική σχέση, θα προσπαθήσουμε αρχικά να βάλουμε κάποια όρια, αλλά στη συνέχεια χρειάζεται να απευθυνθεί σε θεραπευτή.
Αναφέρετε ότι «Δεν δείχνω σε κανέναν ποιος να γίνει. Tους βοηθώ να θυμηθούν ποιοι ήταν πριν φοβηθούν». Τι σημαίνει ακριβώς αυτό;
Συνήθως τρομάζουμε τον εαυτό μας και ο τρόπος με τον οποίο το κάνουμε είναι μέσα από τις σκέψεις μας. Οι σκέψεις μας έχουν «ξόρκια». Είτε μας υπενθυμίζουν ένα αποτυχημένο παρελθόν, λέγοντάς μας «πρόσεξε μην ξαναγίνει», είτε μας παρουσιάζουν ένα δυσοίωνο μέλλον. Με άλλα λόγια, πολλές φορές μας τρομάζει η ίδια μας η φαντασία.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι φοβάσαι. Όλοι φοβόμαστε και δεν γίνεται να μη φοβόμαστε. Το θέμα είναι πώς διαχειρίζεσαι τον φόβο. Επιλέγεις να κρυφτείς ή να τον διαχειριστείς διαφορετικά; Το ζητούμενο είναι να αναρωτηθείς ποιος ήσουν πριν κρυφτείς, ώστε να μπορέσεις να εμφανιστείς με αυθεντικότητα, με έναν τρόπο που σου ταιριάζει περισσότερο και σε κάνει να αισθάνεσαι καλά με τη συνείδησή σου.
Και τι θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως «συνείδηση»; Είναι η απόφαση που παίρνουμε αυτή τη στιγμή και η επιλογή που κάνουμε με βάση τον άνθρωπο που θα θέλαμε να γίνουμε. Στοχεύουμε στο να γίνουμε καλύτεροι, να εξελιχθούμε. Άρα, οι επιλογές μας θα πρέπει να κρίνονται και με βάση αυτό.
Θα ήθελα τη γνώμη σας για τα dating apps. Είναι λύση; Βοηθάνε κάποιον, που αναζητά σύντροφο;
Φυσικά και είναι λύση. Μου αρέσει; Όχι. Το δουλεύουμε, όμως, και βοηθάει τους ανθρώπους να ξεκινήσουν να κάνουν γνωριμίες και να βγαίνουν. Είναι αποτελεσματικό; Είναι.
Το πώς θα διαχειριστεί ο κάθε άνθρωπος τις επιλογές του στη συνέχεια είναι δική του υπόθεση. Ο καλύτερος τρόπος, όμως, είναι να βγεις, να μιλήσεις, να κοινωνικοποιηθείς και να διευρύνεις τον κύκλο σου. Κάποιος μπορεί να πει: «Ας το κάνουμε μέσω δραστηριοτήτων. Να αρχίσουμε να πηγαίνουμε σε λέσχες ορειβατών, σε σκακιστικούς συλλόγους και άλλα τέτοια». Κοιτάξτε, η πεζοπορία και η ορειβασία δεν μας έχουν δουλέψει ιδιαίτερα. Ειδικά η πεζοπορία πήγε πολύ χάλια, τουλάχιστον στην πράξη, με τους ανθρώπους που έχουμε δουλέψει. Δεν θα πρότεινα, λοιπόν, την πεζοπορία. Δεν είμαι και πολύ περήφανος για αυτή την επιλογή.
Αν, για παράδειγμα, σε κάποιον αρέσει το διάβασμα, θα του πρότεινα να πάει σε μια έκθεση βιβλίου ή σε μια παρουσίαση βιβλίου και να ξεκινήσει μια συζήτηση πάνω σε ένα θέμα με το οποίο αισθάνεται μεγαλύτερη οικειότητα. Να μιλήσει για κάτι που γνωρίζει και του αρέσει. Ας αξιοποιήσουμε αυτό.
Ας δούμε, λοιπόν, για ποιο λόγο δεν μπορούμε να διευρύνουμε τον κύκλο μας. Τι συμβαίνει; Δεν βγαίνουμε; Δεν προλαβαίνουμε; Μετά τη δουλειά καθόμαστε σπίτι να δούμε Netflix; Εγώ, δηλαδή. Αλλά εγώ είμαι δεσμευμένος.
Ένας άνθρωπος, όμως, ο οποίος είναι ελεύθερος θα χρειαστεί να βγει. Να μιλήσει. Να κάνει γνωριμίες. Αν δούμε ότι αυτή την επιλογή δεν τη θέλει ή δυσκολεύεται να την ακολουθήσει, μπορούμε να εξετάσουμε και το κομμάτι των εφαρμογών. Εκεί βοηθάμε ανθρώπους και έχουμε, φυσικά, πολύ θετικά αποτελέσματα. Από εκεί και πέρα, όμως, χρειάζεται να αξιολογήσουμε τι συμβαίνει με τη γνωριμία. Γιατί κάποιοι άνθρωποι μπορεί να είναι επιρρεπείς στο να μπλέκουν με ανθρώπους που δεν θέλουν δέσμευση. Ή μπορεί να επενδύουν σε ανθρώπους που δεν είναι πραγματικά διαθέσιμοι, επειδή οι ίδιοι έχουν ενθουσιαστεί. Εκεί ξεκινάει μια διαφορετική διαδικασία και χρειάζεται να το δούμε λίγο πιο προσεκτικά.
Θα έλεγα, λοιπόν, στους ανθρώπους να δοκιμάσουν ό,τι τους ταιριάζει. Πάντα, όμως, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο, θα προτείνω το face-to-face. Μπορεί κάποιος να δυσκολεύεται, μπορεί να μην έχει χρόνο, μπορεί να μην αισθάνεται άνετα. Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και άλλες επιλογές.
Γιατί οι περισσότεροι θεωρούμε ότι το πρόβλημα αυτή τη στιγμή αφορά τις νέες γνωριμίες. Όμως το πρόβλημα, ειδικότερα για τους άντρες, δεν είναι μόνο το φλερτ. Είναι ότι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καν παρέα. Φανταστείτε έναν άνθρωπο 45 ή 50 ετών, ο οποίος μετά από δέκα χρόνια γάμου, έχοντας ένα ή δύο παιδιά, χωρίζει. Αυτός ο άνθρωπος πού θα ξαναβγεί; Όλοι οι φίλοι του μπορεί να είναι παντρεμένοι και να μην έχουν διάθεση ή δυνατότητα να βγουν έξω για να γνωρίσουν κόσμο. Ξαφνικά, βρίσκεται σε έναν άλλο κόσμο, αυτόν των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των εφαρμογών.
Οπότε, πού θα βγει; Αν δεν έχεις παρέα, πού θα πας; Ακόμη κι αν θέλεις να μιλήσεις και μπορείς να το κάνεις, αν δεν έχεις παρέα για να βγεις, πώς θα δημιουργήσεις αυτή την ευκαιρία;
Γι’ αυτό λέμε πάντα ότι όλα ξεκινούν από την κοινωνικοποίηση, από τη δυνατότητα να είσαι εξωστρεφής και, κυρίως, από την ικανότητα να δημιουργείς φιλίες και κοινωνικούς κύκλους.
Images: @chris.papanikas, menofstyle.gr, chrispapanikas.gr
Διαβάστε σχετικά: Ψυχολόγος μοιράζεται συμβουλές για ραντεβού που θα ήθελε να ακούσει κάθε ανύπαντρος
